دسته‌بندی‌ها

  • منتشر شده در چهارشنبه ۱۳۹۹/۱۱/۱۵
نقش سازمان های بین المللی به ویژه شورای امنیت سازمان ملل در برخورد با جنگ تحمیلی

نقش سازمان های بین المللی به ویژه شورای امنیت سازمان ملل در برخورد با جنگ تحمیلی را از سایت نکس ایران دریافت کنید.

عملکرد سازمان های بین المللی در قبال جنگ ایران و عراق با تأکید بر بیانات امام خمینی(ره)

جنگ هشت ساله عراق علیه ایران یکی از مهم ترین تحولات بین المللی در عصر حاضر به شمار می رود، به گونه ای که نظام بین الملل نتوانست از آثار و پیامدهای آن مصون بماند و هر یک از بازیگران اصلی بین المللی به نوعی در آن دخیل و مؤثر بودند. حال در اینجا قصد بر آن داشته تا نقش و عملکرد سازمان های بین المللی را در قبال مسئله جنگ ایران و عراق را مورد بررسی قرار دهیم:

الف- سازمان های بین المللی:

نخستین و مهم ترین هدف تشکیل سازمان های جهانی و بین المللی به خصوص سازمان ملل متحد، جلوگیری از وقوع جنگ و حفظ صلح، امنیت و ثبات بین المللی می باشد. در اساسنامه این سازمان ها، بر همزیستی مسالمت آمیز و حل اختلافات از طریق مذاکره تأکید شده و مجازات هایی برای اعضای خاطی در نظر گرفته شده است.

1- سازمان ملل متحد:

یکی از مهم ترین ارکان سازمان ملل متحد، که مسئولیت حفظ صلح و ثبات بین المللی منحصراً به این رکن واگذار شده، شورای امنیت می باشد؛ به عبارت دیگر شورای امنیت مهمترین رکن سازمان ملل است که با دارا بودن اختیارات وسیع و در دست داشتن اهرم های اجرایی و قوه ی قهریه، مسئول مستقیم حفظ نظم، صلح و امنیت جهانی است. مجموع عملکرد شورای امنیت در قبال جنگ عراق علیه ایران را می توان در قالب قطعنامه های این شورا تحلیل و بررسی کرد.(1)

تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی مراجعات ایران به شورای امنیت و روابط ایران و شورا خاطره ناخوشایندی را را برای ایران به جای نگذارده بود. اما هجوم عراق در 22 سپتامبر 1980(31 شهریور 1359) به ایران و موضع گیری های شورا وضع را دگرگون ساخت. شورا کار خود را در قبال جنگ عراق علیه ایران با صدور بیانیه ای ضعیف در یک روز پس از شروع جنگ، آغاز نمود و چند روز بعد اولین قطعنامه ی خود را در این خصوص به شماره ی 479 صادر کرد. در این قطعنامه که با قطعنامه ی شماره ی 514، 522،540،582 و 588 دنبال گردید، برخوردی عادلانه و ریشه ای با موضوع جنگ عراق با ایران نشده بود. هرچند گه گاه مثلاً در قطعنامه های 540  582 نشانه ای از علاقه به جلب رضایت جمهوری اسلامی ایران به درد می خورد، اما این کوشش ها به قدری ضعیف و ناچیز بود که به هیچ روی نمی توانست فاصله بین دیدگاه های جمهوری اسلامی ایران و شورای امنیت را از بین ببرد و تنها پس از عملیات پیروزمند طریق القدس (آذرماه 1360)، فتح المبین (بهمن ماه1360) و بیت المقدس (اردیبهشت ماه1360)، که عملیات اخیر منجر به آزادی خرمشهر گردید، شورای امنیت به درخواست رژیم اردن و با حمایت آمریکا تشکیل جلسه داده، دومین قطعنامه خود را درباره جنگ عراق علیه ایران به شماره ی514 مورخ 12 ژوئیه ی 1982 و با عنوان (وضعیت میان ایران و عراق) صادر نمود. در این قطعنامه، برای اولین بار موضوع برقراری آتش بس مطرح شده و از نیروهای دو کشور خواسته شده به مرزهای شناخته شده ی بین المللی باز گردند.

 از سوی دیگر می توان نکاتی دیگر را در قبال عملکرد شورای امنیت در این زمینه بیان کرد:

1-  اقدامات شورای امنیت عمدتاً مرتبط با وضعیت جبهه های جنگ بود. یعنی هرگاه پیشرفتی به نفع ایران در جبهه ها حاصل می شد، شورا قطعنامه ای صادر می کرد و به تعبیر خود از گسترش جنگ یا ادامه آن یا حملات اخیر ابراز نگرانی می نمود و در آن زمان که عراق به تحکیم مواضع خود در خاک ایران می پرداخت، شورا با سکوتی سنگین و طولانی جانب متجاوز را می گرفت.

2-  در خصوص نقض حقوق انسانی در جنگ عراق با ایران، شورای امنیت 4 بیانیه و 2 قطعنامه در مورد کاربرد سلاحهای شیمیایی توسط عراق صادر کرد. هرچند گزارش های روشن و صریح کارشناسان اعزامی سازمان ملل متحد مدارک لازم را برای موضع گیری قاطع شورا فراهم ساخته بود، لیکن بجز آخرین قطعنامه(620)، قطعنامه های دیگر و بیانیه ها هیچ یک نشان دهنده ی توجه کامل و جدی شورا به وظایف انسانیش نبود. شورا همچنین در امر جلوگیری از حمله به مناطق مسکونی نیز به رغم استقرار هیئت هایی در دو کشور موفقیتی نداشت. اما در مورد حمله به کشتی های نفتکش و بازرگانی در خلیج فارس، صدور قطعنامه 552 اقدام جانبدارانه ای از سوی شورا و به زیان جمهوری اسلامی ایران، محسوب می گردد و سایر دخالت های شورا در این امر نیز در جهت عدالت و رفع ریشه های واقعی برخورد در خلیج فارس نبود. شورا اصولاً سعی داشت موارد نقض حقوق انسانی در جنگ را با کل مسأله جنگ مرتبط بداند که این یکی از دلایل عدم رعایت اصل بی طرفی در تصمیمات شورا است.

مجمع عمومی سازمان ملل متحد برخلاف انتظار با صدور یک قطعنامه و نیز با انتخاب نماینده ی عراق به ریاست مجمع در سال 1981، جمهوری اسلامی ایران را از خود ناامیدکرد.

دبیرکل با عملکرد توأم با حسن نیت خود کمتر فرصتی را برای خاتمه دادن منازعه از دست داد و از حمایت جمهوری اسلامی ایران برخوردار بود.

3-  اگر اقدامات شورا را در قبال جنگ عراق علیه ایران با آخرین نمونه ی اقدامات شورا (موضع گیری در مورد تجاوز عراق به کویت) مقایسه کنیم، نتیجه تلخی خواهیم گرفت مبنی بر اینکه تا زمانی که اراده و خواست حداقل یکی از قدرت های بزرگ در میان نباشد، شورا از اتخاذ تصمیم جدی عاجز است.

2- جنبش عدم تعهد:

با آغاز جنگ ایران و عراق، جنبش عدم تعهد نیز-نه چندان جدی و قاطعانه- اقداماتی در جهت پایان دادن به جنگ به عمل آورد.

عملکرد کلی جنبش عدم تعهد در طول جنگ ایران و عراق نشان می دهد که علی رغم فروگذار ننمودن عراق از هر گونه تخلف و جنایت، از تجاوز به خاک ایران گرفته تا نقض مقررات بین المللی در هوا و دریا و استفاده از سلاح های شیمیایی، این جنبش نتوانست موضع عادلانه، صریح و قاطعانه ای در برابر آن اتخاذ نماید. با توجه به عدم عضویت ابر قدرت ها در این جنبش و عدم برتری و حق امتیاز برای برخی از اعضا، انتظار می رفت تا این جنبش با صراحت و قاطعیت بیشتری متجاوز و ناقض حقوق بین المللی را محکوم نماید.

این جنبش هیچگاه عراق را به خاطر حمله به مناطق مسکونی و استفاده از سلاح های شیمیایی محکوم نکرد. اگر جنبش عدم تعهد از همان ابتدا، تجاوز و قانون شکنی یکی از اعضای خود را قبول نکرده، با اعمال مجازات هایی او را مجبور به رعایت قوانین بین المللی می کرد، صدام این همه گستاخ نمی شد که هر روز بیش از پیش قوانین بین المللی را نقض نماید و با بمباران مردم بی دفاع و استفاده از سلاح های شیمیایی، مرتکب وحشتناک‌ترین جنایات تاریخ بشر گردد.

3- سازمان کنفرانس اسلامی:

برای روشن شدن عملکرد سازمان کنفرانس اسلامی، این سازمان باید بتواند موارد زیر و ابعاد آنها را روشن نماید.

- سازمان کنفرانس اسلامی برخلاف اصول پذیرفته شده اساسنامه خود، در قبال تجاوز عراق به خاک ایران سکوت کرده و از محکوم نمودن متجاوز خود داری کرده است.

- در طرح های کمیته ی صلح و قطعنامه های سران و وزرای خارجه، از طرفین خواسته شده تا با اعلام آتش بس، نیروهای خود را به مرزهای شناخته شده بین المللی عقب بکشند. این تقاضا در حالی بود که نیروهای متجاوز عراقی بخش عظیمی از خاک ایران را در اختیار داشتند. برابر دانستن کشور متجاوز با کشوری که خاکش مورد تجاوز و اشغال قرار گرفته چه معنی داشت؟

- سازمان کنفرانس اسلامی در محکوم نمودن نقض حقوق انسانی و بین المللی، بسیار مسامحه و سستی به خرج داده است. در حالی که شورای امنیت بالاخره تحت فشار افکار عمومی، عراق را به خاطر استفاده وسیع از سلاح های شیمیایی محکوم نمود ولی سازمان کنفرانس اسلامی در مقابل این همه جنایات عراق سکوت کرد.

- در اکثر موضع گیری های سازمان کنفرانس اسلامی و برخی قطعنامه های آن، جانبداری این سازمان از رژیم عراق به وضوح دیده می شود به طوری که در چهارمین کنفرانس سران، عراق به خاطر پذیرش قطعنامه 540 شورای امنیت مورد قدردانی قرار گرفت و در مورد کشتیرانی از ایران خواسته شد به قوانین بین المللی کشتیرانی احترام بگذارد و این در حالی بود که عراق ضمن نقض متعدد قوانین بین المللی هوایی و دریایی، تعداد فراوانی از کشتی های تجاری و غیر نظامی در خلیج فارس را مورد حمله قرار داده بود.(2)

- حداقل انتظاری که از سازمان کنفرانس اسلامی می رفت این بود که عراق را برای تجاوز به خاک جمهوری اسلامی ایران محکوم کرده، عضویت او در این سازمان را به خاطر نقض اصول بنیادین سازمان به حالت تعلیق در آورد.

 در نهایت بایستی این گونه بیان داشت که: عملکرد سازمان های بین المللی در قبال جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، نشان می دهد که اگرچه هر کدام از این سازمان ها به سهم خود تلاش هایی در جهت پایان دادن به جنگ مبذول داشته اند ولی به دلیل نفوذ و سیطره ابر قدرت ها و عدم برخورد قاطع با متجاوزان بعثی، این تلاش ها عملاً بی نتیجه بوده است.

در پایان با ذکر دو نمونه از بیانات امام خمینی(ره) در باب  ماهیت و عملکرد سازمان های بین المللی بحث خود را پایان می دهیم.

امام خمینی در دیدار با وزیر و معاونین وزارت سپاه وقت، مجامع بین المللی را در خدمت  ابرقدرت ها و آمریکا دانسته و اینچنین بیان می دارند که:

 «امریکا و امثال آن که ادعای بیطرفی می‏کنند و معلوم است که در جنایات شریکند چه جوابی دارند؟ مجامع بین المللی و حقوق بشر، این دست نشاندگان امریکا و ابرقدرت‏ها، از این جنایاتی که به بشریت وارد شده است می‌گذرند. افرادی که آمدند و دیدند که چه جنایاتی صدام کرده است و تصدیق کردند و گزارش دادند، پس چرا مجامع بین المللی هیچ نگفتند؟ اصلًا مجامع بین المللی لفظی است در خدمت قدرت‏های بزرگ، نه در خدمت مظلومین و محرومین. هر ملتی باید خودش در مقابل جنایات بایستد.»(3)

در جای دیگری رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران سکوت سازمان ها بین المللی را زمینه و علتی برای گسترش جنایت جنایت کاران میدانند و اینگونه می فرمایند که:

« و عجب این است که در یکی دو سه روز پیش از این، قبل از این جنایت، گفت که ما- به یکی از مسئولین آنها گفتند که، یا شاید خود صدام هم بود که- ما به سازمان بین المللی یا یکی از همین سازمان‏ها گفتیم که ما حق خودمان را برای اینکه همه نقاط ایران را بکوبیم حفظ کردیم و ما این کار را می‌‏کنیم. و سازمان بین المللی هم که باصطلاح برای حفظ حقوق بشر است سکوت کرد و با این سکوت او را تشویق کرد به یک همچو جنایتی.»(4)

پی نوشت ها:

1-    انقلاب اسلامی، جنگ تحمیلی و نظام بین الملل، مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، 1376، صص145-141.

2-  هدایتی خمینی، عباس؛ (1370)، شورای امنیت و جنگ تحمیلی، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌الملل وزارت امور خارجه.

3-    صحیفه ی امام، ج18، ص48.

4-    همان، ص492.

منبع مطلب : www.imam-khomeini.ir

مدیر محترم سایت www.imam-khomeini.ir لطفا اعلامیه سیاه بالای سایت را مطالعه کنید.

نقش سازمان های بین المللی به ویژه شورای امنیت سازمان ملل در برخورد با جنگ تحمیلی

نقش شورای امنیت در جنگ ایران و عراق

مقاله

روابط عمومی اداره کل تبلیغات اسلامی استان همدان

نقش شورای امنیت در جنگ ایران و عراق

طرح مسئله

شورای امنیت سازمان ملل متحد که یکی از ارکان اصلی آن سازمان می باشد که  طبق ماده 24 منشور سازمان ملل متحدو حافظ  صلح و امنیت جهان می باشد که الزاما باید نقش ویژه ای در پایان جنگ ایران و عراق ایفاء می کرد. حال با توجه به این جایگاه حقوقی آن سازمان و عملکرد آن در بحرانهای گذشته در جهان از قبیل بحران کوبا که نزدیک بود جهان را به کام یک جنگ جهانی دیگر نزدیک کند. و یا جنگ اعراب واسرائیل که موجب یک بحران نظامی در خاورمیانه و یک بحران اقتصادی و نفتی در جهان گردید و همچنین حمله نظامی ایالات متحده امریکا به ویتنام نمونه ای از بحرانهای پس از جنگ جهانی دوم است که شورای امنیت سازمان ملل نقش مهمی را در پایان این بحرانها یا جلوگیری از وقوع چنین بحرانهائی ایفاء نکرد. حال سوال این است در جنگی که کشور عراق علیه ایران تحمیل کرده و در واقع با چراغ سبز برخی کشورهای عضو دائم شورای امنیت به عراق و حمایت جدی از آن کشور توسط آنها شکل گرفته ، آیا این شورا قادر است بعنوان یک سازمان بین المللی بصورت بی طرف وارد صحنه شود و در کمترین زمان به این جنگ پایان دهد؟

علت ، انگیزه و هدف از انتخاب موضوع

علت : علت انتخاب این موضوع سوالی که در ذهن من بود که آن شورا که در واقع  طبق ماده 24 منشور سازمان ملل متحدحافظ صلح و امنیت جهانی است آیا نقش واقعی خود را ایفاء کرده است؟

انگیزه : من یک ایرانی هستم انگیزه ام در مورد جنگی که بر علیه میهن و وطنم تحمیل شده این است که آیا شورای امنیت به عنوان مسئول حفظ صلح و امنیت بین الملل توانسته به موقع اقدام صحیح را انجام دهد و حق کشورم را بگیرد و متجاوز را به سزای اعمال خود برساند.

هدف : اول آگاهی نسبت به آشنائی با تاریخ جنگ ایران و عراق و نقش شورای امنیت در این جنگ و دوم اینکه ورود شورا در این جنگ چگونه بود و چطور و با چه ابزاری توانست به این جنگ پایان دهد.

سوال اصلی

آیا شورای امنیت بعنوان حافظ صلح و امنیت جهانی توانست در جنگ ایران و عراق بصورت بی طرف اقدام نماید و در منطقه صلح و امنیت را ایجاد کند.

 سوالات فرعی

1- شورای امنیت پس از آغاز جنگ بین ایران و عراق چه اقداماتی جهت ایجاد صلح و امنیت منطقه انجام داد؟

2- پس از پذیرش قطعنامه 598 توسط ایران آیا عراق اقدام نظامی علیه ایران انجام داد؟

 مفروض

جنگ تحمیلی عراق علیه ایران با تحریک استکبار جهانی خصوصا آمریکا آغاز گردید زیرا عراق بدون چراغ سبز قدرتهای بزگ خصوصا آمریکا توان چنین حمله گسترده ای علیه ایران نداشت

 فرضیه

شورای امنیت در طول جنگ ایران و عراق علیرغم صدور قطعنامه های مختلف سرانجام با تصویب قطعنامه 598 موفق به پایان جنگ بین دو کشور شد و در طول جنگ بی طرفی را رعایت نکرد و حمایت خود را از کشور عراق داشت.

ادبیات موضوع

در خصوص جنگ ایران و عراق و اقدامات شورای امنیت در این خصوص برخی از محققان داخلی و خارجی کارهای پژوهشی خوبی انجام داده اند که پژوهشها بصورت اسنادی، تحلیلی، تاریخی به رشته تحریر درآمده است.

منابعی که در این تحقیق مورد استفاده قرار گرفته است.

1-سازمان­های بین المللی و جنگ ایران و عراق، سازمان ملل متحد، حسین یکتا، دانشکده فرماندهی و ستاد سپاه پاسداران، اول،1374

2-سازمان­های بین المللی، رضا موسی زاده، بنیاد حقوقی میزان، چهاردهم، 1388

3-تاریخ سیاسی جنگ تحمیلی عراق علیه جمهوری اسلامی ایران، علی اکبر ولایتی، دفتر نشرفرهنگ اسلامی، اول 1376

4-جنگ ایران و عراق در اسناد سازمان ملل متحد ج.1، محمد­علی خرمی، مرکز اسناد دفاع مقدس 1378

5-نقد وبررسی جنگ ایران و عراق ج.4 روند پایان جنگ، محمد درودیان، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه پاسداران اول،1384

6-سیاست امریکا در قبال ایران طی دوره جنگ تحمیلی، سید مجتبی تهامی، گل­محمد بهمنی و...،اول،1380، وزارت امور خارجه

7-سیری در جنگ ایران و عراق ج.5، محمد دوردیان، چاپ2، 1380، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه

8-روزنامه کیهان

9-روزنامه جمهوری اسلامی.

فصل اول- اقدامات شورای امنیت

شورای امنیت به موجب بند 1 ماده 24 منشور، مسئولیت اولیه حفظ صلح و امنیت، بین­ المللی را برعهده دارد و در اجرای این مسئولیت بر اساس ماده 39 منشور« شورای امنیت وجود هرگونه تهدید علیه صلح، نقض صلح و یا عمل تجاوز را احراز و توصیه­هایی خواهد نمود یا تصمیم خواهد گرفت.[1]

علیرغم اینکه تجاوز عراق به ایران کاملا محرز بود اما شورای امنیت سازمان ملل در طول هشت سال جنگ، هشت قطعنامه مرتبط با « وضعیت بین ایران و عراق» و چهار بیانیه در خصوص به کارگیری سلاح های شیمیائی صادرکرد.[2]

پس از بررسی اجمالی بیانیه­ها و قطعنامه­های شورای امنیت کاملا محرز است که  آن شورا بطور جدی از عراق حمایت کرده است و این خود بیانگر آن است که اگر شورای امنیت بی طرف عمل می­کرد قطعا محتوای قطعنامه ها اینگونه به ضرر ایران و به نفع عراق صادر نمی شد.

با توجه به محرز بودن تجاوز عراق به ایران، شورای امنیت سازمان ملل در اولین واکنش خود در 23 سپتامبر1980 برابر با اول مهر1359- یک روز پس از آغاز جنگ عراق علیه ایران در بیانیه رسمی از « احراز تجاوز» عراق به ایران خودداری کرد و آن را « وضعیت» نامید.شورا حتی « درگیری مسلحانه» در مرزهای دو کشور را در حد « نقض صلح» و « تهدید علیه صلح» هم ندانست تا با توسل به مواد 41و 42 فصل هفتم منشور «به اقدامی که برای حفظ یا اعاده صلح و امنیت بین المللی ضروری است مبادرت کند.»

شورای امنیت جهت حفظ صلح و امنیت بین المللی برای رفع اختلافات مسالمت آمیز مطابق فصل ششم منشور سازمان ملل متحد اقدام به "توصیه نامه" برای حل اختلاف منماید که ازام آور نیست.

اما در صورتی که صلح و امنیت بین الملل مورد تهدید یا تجاوز قرار گیرد شورا اقدام به تصمیم الزام آور که بر مبنای فصل هفتم منشور است خواهد نمود.

در اجرای فصل هفتم شورای امنیت می تواند به دو نوع اقدام تنبیهی ویا  قهری متو سل شود.

اول-براساس ماده 41 به اقدامی متوسل می شود که متضمن توسل به زور نیست در این قبیل اقدامات ،شورای امنیت می تواند از اعضای ملل متحد بخواهد تا به اقدامی چون قطع تمام یا قسمتی  از روابط اقتصادی و ارتباطات راه آهن ،دریای،هوایی،پستی و... ویا قطع ارتباط سیاسی متوسل شوند.

دوم-بر اساس ماده 42 به اقداماتی متوسل شود که متضمن زور است و این در صورتی است که اقدامات پیش بینی شده در ماده 41 کافی نباشد ،شورا می تواند به وسیله نیروی هوایی ،دریای  و یا زمینی به اقدامیکه برای یا اعاده صلح و امنیت بین المللی ضروری است مبادرت ورزد.[3]

اما با ادامه جنگ چون شورا نمی­توانست از تصمیم گیری در مورد جنگ ایران و عراق طفره برود لذا در 6 مهر 1359 ناچار شد اولین قطعنامه خود را با شماره 479 صادر کند که مهمترین بند آن این بود که شورای امنیت از ایران و عراق می­خواهد از هرگونه کاربرد بیشتر زور به فوریت خودداری کنند و مناقشه خود را از راههای مسالمت­آمیز و طبق اصول عدالت و حقوق بین­الملل حل نمایند.[4]

شورا حتی در قطعنامه 479 باز از واژه «وضعیت» بجا ی «تجاوز و جنگ» استفاده کرد و این قطعنامه جنبه توصیه داشت نه تصمیم و جالب اینکه در این قطعنامه متجاوز را معرفی نکرده است[5] بهمین جهت دولت عراق از شورای امنیت بخاطر صدور قطعنامه 479 تشکر می­نماید و آمادگی خود را جهت پذیرفتن قطعنامه اعلام می­دارد.[6]

پس از قطعنامه 479 شورای امنیت که جنبه توصیفی داشت بمدت 21 ماه و 15 روز سکوت شورای امنیت را در قبال بزرگترین جنگ دران برهه از زمان می­بینیم اگر قدرت­های بزرگ و اعضای دائم شورا خصوصا امریکا و شوروی می­­خواستند بی­طرفی را رعایت کنند باید در فاصله بین مهر 1359 تا 1361 اقدام جدی انجام می­دادند و قطعنامه الزام آوری در شورا به تصویب می­رسانند اما پس از فتح خرمشهر که توازن قوا به نفع ایران شد و پیروزی­های چشم­گیری نصیب ایران گشت در یک اقدام فوری شورای امنیت به پیشنهاد اردن و حمایت امریکا در 12 ژوئیه 1982 (21 تیر 1361 ) به اتفاق آرا قطعنامه 514 را صادر کرد و درابتدا ضمن بیان مسئولیت اولیه شورای امنیت در حفظ صلح و امنیت بین المللی به موجب ماده 24 منشورسازمان ملل در قطعنامه 514 خواستار:

1-آتش بس و خاتمه فوری همه عملیاتهای نظامی می­شود.

2-عقب نشینی به مرزهای بین المللی

3-گروهی از ناظران ملل متحد جهت نظارت بر آتش بس و عقب کشیدن نیروهای نظامی به مرزهای بین المللی به منطقه اعزام کند.

می توان گفت هدف اصلی شورای امنیت از تصویب قطعنامه 514 جلوگیری از ورود نیروهای ایران به خاک عراق شد زیرا دوروز پس از این قطعنامه نیروهای ایران در عملیات رمضان وارد خاک عراق شدند و شورای امنیت بلافاصله در 15 ژوئیه 1982 بیانیه برای اجرای قطعنامه 514 صادر کرد کاری که باید دو سال قبل انجام دهد.[7]

ارزیابی قطعنامه514

1-در آن قطعنامه شورای امنیت به خطر افتادن صلح را احراز نمود ولی اقدامی در معرفی متجاوز یا شروع کننده جنگ و تنبیه آن به میان نیاورده

2-در قطعنامه برای نخستین بار خواستار آتش بس بین دو کشور شده

3-برای اولین بار از احترام به حاکمیت و استقلال و تمامیت ارضی و عدم مداخله درامور داخلی کشورها مورد توجه قرار گرفته است.

4-از دبیر کل خواسته می­شود ظرف سه ماه گزارشی از اقدامات دو کشور در خصوص قطعنامه 514 به شورا ارائه کند در حالیکه در قطعنامه 479 که در آن زمان موازنه به نفع عراق بود هیچکدام از موارد فوق که بسیار مهم بود مورد توجه قرار نگرفته بود و 48 ساعت فرصت برای دبیر کل لحاظ شده بود تا گزارش از اجرای قطعنامه 479 ارائه کند. این موارد خود نشان دهنده این است که شورای امنیت تحت تاثیر قدرتهای بزرگ خصوصا امریکا و شوروی نتوانسته با رعایت بی­طرفی اقدام جدی در خصوص ایجاد صلح بین دو کشور انجام دهد.

وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران طی بیانیه­ایی تصویب اینگونه قطعنامه­ها را تلاشی هماهنگ از طرف ابرقدرتها در ممانعت از دستیابی به حقوق طبیعی خود وکوشش جهت جلوگیری از سقوط رژیم بعث عراق تلقی کرد و تا تحقق خواسته­های بر حق خویش به مبارزه ادامه خواهد داد.

پس از ورود نیروهای ایرانی به داخل خاک عراق ،شورای امنیت بصورت ویژه وارد صحنه شد و در فاصله­های کمتر چند قطعنامه صادر کرد که در این قطعنامه­ها فشار بیشتر علیه ایران جهت پذیرش آتش بس بدون در نظر گرفتن  حق و حقوق ایران که به بررسی قطعنامه می­پردازیم.

 قطعنامه 522

در فاصله قطعنامه 514 و 522 که با فاصله کمتر از سه ماه صادر گردید. دو عملیات عمده در جبهه­های جنگ صورت گرفت. علیات رمضان در محور جنوب که موفقیت کاملی نداشت و عملیات مسلم بن عقیل در منطقه سومار که منجر به آزادسازی بخشهای مهمی از خاک ایران و تسلط بر شهر مندلی عراق شد.[8]

عملیات رمضان هرچند به ظاهر موفقیت چشم­گیری از جهت تصرف و ازادسازی بخش­هائی از خاک عراق نداشت لکن تهدیدی جدی علیه رژیم بعثی عراق بود که نیروهای ایران قدرت ورود به خاک عراق را خواهند داشت چنانچه حجت الاسلام هاشمی رفسنجانی نماینده امام در شورای عالی دفاع و سخنگوی آن گفت: « ما می خواهیم به صدام و حامیانش بفهمانیم که پشت مرزها نخواهیم ایستاد».[9]

و« همان طور که نشان دادیم اگر لازم باشد، وارد خاک عراق نیز خواهیم شد» و « در آینده خواهیم دید که چه نقاطی برای ما تقدم دارند».[10]

اقدامات کشورهای غربی پس از عملیات رمضان نشان از تهدید جدی عملیات رمضان علیه عراق داشت چنانچه وزیر خارجه وقت فرانسه در دیدار با وزیر خارجه عراق گفت:

« هرگونه تهدید علیه وحدت ملی عراق، تهدیدی بی­چون و چرا علیه ثبات منطقه خاورمیانه است».[11]

برهمین اساس دولت فرانسه شصت فروند جنگده میراژ اف1 و تسلیحات دیگر از جمله­ هلی­کوپترهای جنگی « غزال » که به موشک « هوت » ضد زرهی  و تیربار با آتش سریع مجهز بودند به عراق ارسال کرد و تعدادی کارشناس نظامی جهت نظارت بر اوضاع جاری در جبهه­ها به آن کشور اعزام کرد.[12]

اگر این کمک­های نظامی کشورهای غربی و حمایت­های مالی کشورهای عرب حوزه خلیج فارس از عراق نبود نبود قطعا پیروزی­های نظامیان ایران علیه عراق بسیار بیشتر بود.

عملیات مسلم­بن عقیل در منطقه سومار و آزادسازی بخش عمده­ای از خاک ایران و تسلط بر شهر مندلی عراق تهدید جدی و احساس خطر برای رژیم بعث عراق بود برهمین اساس دولت دست به دامن شورای امنیت شد و از آن شورا درخواست کمک کرد.

که در 4 اکتبر 1982 (12 مهر 1361) شورای امنیت قطعنامه 522 را به تصویب رسانید. این قطعنامه از نظر شکل و محتوا تفاوت عمده­ائی با قطعنامه­های قبلی نداشت.

با توجه به فاصله اندک زمانی این قطعنامه با قطعنامه 514 و عدم تفاوت ماهوی و شکلی با آن به این نتیجه می­رسیم که صدور قطعنامه 522 تنها پاسخی به فشار عراق و طرفدارانش در شورای امنیت بوده است لذا اگر قطعنامه 479 ظالمانه­ترین و غیرعادلانه­ترین قطعنامه شورای امنیت در مورد جنگ ایران و عراق بدانیم قطعنامه 522 را نیز باید کم ارزشترین و کم اهمیت­ترین قطعنامه دانست.

ثمره این قطعنامه پذیرش آن از طرف عراق و رد آن توسط ایران که متعاقب آن حملات عراق به شهرها و مناطق مسکونی و کشتیهای تجاری و  نفتکش ها شد و فرانسه جهت تقویت بنیه نظامی عراق هواپیماهای سوپر اتاندارد مجهز به موشکهای اکزوسه را در اختیار آن کشور قرار داد.[13]

 قطعنامه 540

در حالیکه ایران برای تعیین سرنوشت جنگ و تنبیه متجاوز اجرای عملیات نظامی را در زمین دنبال می­کرد در فاصله بین صدور قطعنامه 522 تا قطعنامه 540 چند عملیت در جبهه­های جنگ به وقوع پیوست که ثمرات آن به شرح ذیل است

-عملیات محرم که باعث آزادسازی 700 کیلومتر مربع از سرزمین­های اشغالی ایران شد.

-والفجر مقدماتی، والفجر1، والفجر2 که باعث آزادسازی ارتفاعات غرب پیرانشهر و پادگان حاج عمران شد.

- والفجر3 و والفجر4 که 700 کیلومتر مربع در منطقه بانه و مریوان و تسلط بر ارتفاعات مهم منطقه شد. همزمان عراق اقدام به بمباران شهرها، مراکز نفتی و حمله به کشتی­ها و نفتکش ها را بعنوان مهم­ترین هدف و استراتژی خود دنبال می­کرد.

ایران از عراق بخاطر حمله هوائی به شهرها و بمباران مناطق مسکونی به سازمان ملل شکایت کرد دبیر کل سازمان ملل هیئتی را برای تحقیق به مناطق مسکونی دو کشور اعزام کرد که نتیجه تحقیق حکایت از تخریب شدید مناطق مسکونی در ایران و خسارت سبک در مناطق مسکونی عراق داشت. اما پس از گزارش هیئت اعزامی شورای امنیت اقدامی انجام نداد تا پس از عملیات والفجر4 سرانجام شورای امنیت قطعنامه 540 را تصویب کرد.   

این قطعنامه با اشاره به گزارش هیئت اعزامی دبیرکل برای بررسی حمله به مناطق مسکونی و ابراز تاسف از مناقشه بین دو کشور بر « تایید لزوم بررسی واقع بینانه علل جنگ » تاکید داشته و از دبیر کل سازمان ملل می­خواهد برای میانجیگری تلاش کند. همچنینی نقض حقوق انسانی را محکوم کرده و خواستار توقف کلیه عملیات­های نظامی علیه هدفهای غیر نظامی شده و بر حق کشتیرانی آزاد تاکید نمود و خواستار پایان حملات به خطوط دریائی و پایانه­ها، تاسیسات دریائی و بنادر شده است.

اما فاصله بین صدور قطعنامه و بازدید هیئت اعزامی به ایران و عراق از مناطق مسکونی بمب ­باران شده شش­ماه و ده روز می گذشت که این قابل توجیه نیست لذا به  این نتیجه می رسیم که صدور قطعنامه 540 متاثر از عملیات والفجر4 بوده است.[14]

پس از صدور قطعنامه 540 تیم­های سازمان ملل متحد برای نظارت بر عدم حمله به مناطق مسکونی در تهران و بغداد مستقر شدند، روابط سیاسی عراق و امریکا بصورت علنی برقرار گردید و طرح 8 ماده­ای دبیر کل در خصوص عدم حمله هوائی عدم کاربرد سلاح­های شیمیائی ، عدم تهدید امنیت هوانوردی، خودداری از بکارگیری سلاح­های شیمیائی و تبادل اسراء مطرح گردید ولی در عمل موثر واقع نشد و کشور عراق علاوه بر عدم رعایت مفاد این قطعنامه­ حمله به کشتی­های تجاری و نفتکش­ها را آغاز کرد که شورای امنیت دراین خصوص قطعنامه 552 را صادر کرد.

قطعنامه 552

همزمان با حمله عراق به شهرها، رژیم بعث عراق حملات گسترده­ای به کشتیرانی در خلیج­فارس و  به کار گیری سلاح های شیمیائی در جبهه­های جنگ را در دستورکار خود قرار داد ، جمهوری اسلامی ایران نیز برای مقابله به مثل کشتیهای کشورهای حامی عراق را مورد حمله قرارداد در نتیجه در 21 مه 1984 (3 اردیبهشت 1363) کشورهای حوزه خلیج­فارس (بحرین، کویت، عربستان، امارات ، قطر و عمان) طی نامه­ای به شورای امنیت شکایت کردند.

شورای امنیت در اول ژوئن 1984 ( 10 خرداد 1363‌) تشکیل جلسه داد و قطعنامه 552 را صادر کرد که در این قطعنامه شورای امنیت :

1-از همه دولتها می­خواهد که طبق حقوق بین الملل به حق کشتیرانی احترام بگذارند.

2-از همه ولتها می­خواهد به تمامیت ارضی دولتهایی که طرف مخامصه نیستند احترام بگذارند .

3-حملات اخیر به کشتهای بازرگانی در مسیر بنادر کویت و عربستان سعودی را محکوم می­کند.

4-درصورت عدم رعایت قطعنامه باردیگر جهت بررسی اقدامات موثری که متناسب با شدت وضعیت باشد بمنظور تضمین آزادی کشتیرانی در منطقه مزبور تشکیل جلسه دهد.[15]

دولت عراق قطعنامه 552 را پذیرفت اما جمهوری اسلامی ایران با انتشار بیانیه­ایی قطعنامه مذکور را به دلیل عدم محکومیت عراق به عنوان آغاز کننده و نیز ادامه دهنده حملات به نفتکشها فاقد اعتبار دانست و آن را بخاطر مغایرت با اصول مندج در منشور سازمان ملل متحد محکوم کرد.[16]

علیرغم اینکه آغاز کننده حمله به کشتیهای تجاری و نفتکش­ها کشور عراق بود و این عملیات با حمایت نظامی کشورهای بزرگ از جمله فرانسه که با در اختیار قراردادن هواپیما­های سوپراتاندارد و موشکهای پیشرفته شکل گرفت اما آنکه محکوم میشود ایران است نه عراق و این نشان دهنده حمایت­های شورای امنیت از کشور عراق است که در واقع و آن شورا به رسالت خود عمل نکرده است.

                                      

قطعنامه 582

پس از عملیات والفجر8 توسط نظامیان ایران و تصرف شهر فاو در 20 بهمن 1364 کشور عراق بهمراه اردن، عربستان ، تونس، یمن شمالی، کویت و مراکش از شورای امنیت درخواست اقدامی جهت جلوگیری از عملیات­های ایران کردند.[17]

شورای امنیت در مورخه 5 اسفند 1364 قطعنامه 582 را تصویب کرد.

در این قطعنامه با یادآوری شش سال جنگ و ابراز نگرانی از طولانی شدن جنگ از اعضا می­خواهد از بکارگیری سلاح­های خفه کننده (شیمیائی) خودداری نموده و بر غیر قابل قبول بودن کسب و تصرف اراضی از راه زور تاکید کرده است  همچنین از تشدید حملات به مناطق غیر نظامی کشتیهای بی طرف و هواپیماهای مسافربری اظهار تاسف کرده است و از طرفین می­خواهد آتش بس را رعایت کرده و به مبادله جامع اسراء اقدام نمایند.[18]

در ارزیابی این قطعنامه این سوالات مطرح می­شود کشوری که مورد حمله قرار گرفت ناگزیر به قوه قهریه متوسل می­شود( اصل دفاع مشروع مندج درماده 51 منشور ملل متحد) آیا اگر از طرف مرجع ذیصلاح اقدام موثری صورت نگرفت آن کشور باید دفاع را ترک کند.

در این قطعنامه شورای امنیت بر اصل غیر قابل قبول بودن کسب و تصرف سرزمین از راه زور را مورد تاکید قرار داده است در حالیکه چند سال بخش عمده از سرزمین ایران در تصرف عراق بود ولی هیچگاه نه آن کشور محکوم کرد و نه در قطعنامه­­های قبلی به این موضوع اشاره کرد.

استفاده از سلاح­های شیمیائی طبق قوانین بین المللی ممنوع است و عراق در طول جنگ از این سلاحهای غیر مجاز استفاده کرده است ولی در این قطعنامه شورای امنیت فقط از بکارگیری آن ابراز تاسف کرده است این سوالات و ارزیابی ها نشان دهنده یک طرفه قضاوت کردن شورای امنیت است.

قطعنامه 588

این قطعنامه بیشتر متاثر از شرایط سیاسی صادر شد و در قبال سیاست جمهوری اسلامی مبنی بر تهدید به انجام عملیات سرنوشت ساز بود البته عملیات نظامی ایران  در این مدت که منجر به آزادسازی مهران و حضور نیروها­ی ایران بر ارتفاعات مشرف بر منطقه و حمله به سکوهای نفتی الامیه و البکر ادامه داشت.[19]

شورای امنیت بهمین خاطر این قطعنامه را صادر و ادامه منازعه را محکوم می­نماید و نسبت نسبت به طولانی شدن منازعه احساس خطر می­کند.

این قطعنامه که 8 اکتبر 1986 مطابق (6 مهر 1365)  صادرگردید همچنان عنوان وضعیت ما بین ایران و عراق را بکار می­برد و از بکاربردن لفظ جنگ خودداری می­کند.[20]وهیچ اشاره­ای به مسئولیت آغاز کننده جنگ نکرده و نسبت به پرداخت خسارت از ناحیه متجاوز سکوت کرده و لذا ایران  شورای امنیت را به نادیده گرفتن واقعیت متهم کرده و اعلام داشته: با رژیم کنونی عراق چه مستقیم و چه غیر مستقیم مذاکره نخواهد کرد.[21]

در ارزیابی این قطعنامه مفاد جدیدی در آن نیامده بلکه تاکیدی است بر اجرای قطعنامه های قبل ولی آنچه بیشتر مشهود است این است که علیرغم گزارش کارشناسان اعزامی دبیر کل سازمان ملل به منطقه در خصوص به کاربردن سلاح­های شیمیائی آمده ولی فقط رئیس شورا به بیانیه­ایی اکتفا می­کند  و در این قطعنامه عراق را بخاطر بکارگیری سلاحهای غیر متعارف محکوم نکردند.

قطعنامه 598

قدرت­های بزرگ در سال 1365 برای حفظ موازنه قوا در جنگ و برای جلوگیری از برتری ایران بر عراق  کوشیدند و مشخصه­های جنگ را در سال 1366 شکل داد و روند جدیدی را در سطح بین المللی و منطقه بوجود آوردند که بستر خاتمه جنگ شکل گرفت.[22] امریکا بعنوان یکی از اعضا دائم شورای امنیت در این راستا نقش عمده­ای داشت آن  کشور پس از شکست طرح ایران – گیت در سفر مک فارلین به ایران « طرح تهاجم همه جانبه» علیه ایران را در پیش گرفت.[23]بطوری که شولتز وزیر خارجه امریکا بر این نظر بود که باید به ایران فشار وارد کرد زیرا کاستن از توان نظامی ایران که طرف سرکش این جنگ است تاثیرگذار خواهد بود.[24]

بهمین خاطر امریکا در این دوران تلاش کرد از طریق از طریق شورای امنیت قطعنامه جدیدی برای پایان جنگ به تصویب برساند و برای فشار نظامی به ایران  نیروهای خود را به خلیج­فارس تحت عنوان اسکورت نفتکش­ها و تضمین رفت و آمد کشتی­های تجاری  و نفتی اعزام کرد.

بهمین خاطر امریکا به درخواست کویت از 27 تیر 1366 ، عملیات نصب پرچم امریکا بر دکل­های 11 فروند کشتی کویتی و اسکورت آنها با ناوهای جنگی امریکا را آغاز کرد این اقدام در حمایت از کشورهای عربی و علیه ایران در جنگ بود.[25]

سرانجام شورای امنیت سازمان ملل متحد تحت فشار قدرتهای بزرگ و اعضای دائم آن شورا خصوصا امریکا در 20 ژوئیه 1987 برابر 29/4/1366 به اتفاق آراءقطعنامه شماره 598 را در مورد اعمال آتش بس میان ایران و عراق تصویب و بصورت آمرانه آن دو کشور را ملزم به پایان جنگ دعوت کرد. در این قطعنامه علاوه بر تکرار مفاد قطعنامه­های قبل خصوصا قطعنامه 582,  برای اولین بار آغاز و تداوم جنگ را مورد نگوهش قرار داده و نسبت به بمباران مناطق غیر نظامی و حمله به کشتیهای بیطرف و یا هواپیماهای غیر نظامی اظهار تاسف کرده است.[26]و برای اولین بار پس از 7 سال جنگ خواستار تشکیل یک هیئت بی­طرف جهت تحقیق برای مسئولیت جنگ شده اما چرا پس از این مدت که این خود نشان از عدم انجام وظیفه شورای امنیت است که متاسفانه بی­طرفی را رعایت نکرد.

پس از تصویب این قطعنامه ایران با شورای امنیت به خاطر جابجائی بندهای قطعنامه در اجراء اختلاف نظر داشتند که ایران خواهان این بودند که ابتداء متجاوز شناخته شود سپس بندهای دیگر اجراء شود. ولی در قطعنامه ابتداخواهان آتش بس و سپس عقب نشینی به مرزهای بین المللی بود.[27]

و ایران ابتداء آن را نپذیرفت و لذا فشار کشورهای بزرگ خصوصا آمریکا علیه ایران بیشتر شد بطوری که ایالات متحده بصورت مستقیم وارد جنگ شد و در چند مورد به مواضع ایران حمله و خسارت هایی به بار آورد که بعنوان نمونه به برخی از آن موارد اشاره می شود.

-در 30 مرداد 1366 یک فروند کشتی ایرانی توسط یک فروند هلیکوپتر امریکائی در خلیج فارس مورد حمله قرار گرفت

-در 30 شهریور 1366 یک هلیکوپتر امریکائی به کشتی تدارکاتی ایرانی حمله کرد و 5 نفر از خدمه آن را به شهادت و 25 نفر را زخمی کرد و پس از 5 روز توسط امریکائیها در خلیج فارس غرق شد.

-27 مهر 1366 چهار فروند ناوشکن امریکائی به جزیره رستم ایران حمله کرد و تاسیسات نفتی آن را منهدم نمود.

-29 فروردین 1367 سه فروند ناو جنگی امریکائی سکوهای نفتی ساسان و نصر را مورد حمله قرار داد و ناوچه جوشن ، سهند و سبلان را منهدم و غرق کردند.

12 تیرماه 1367 ناو وینسنس امریکا هواپیمای مسافربری ایرانی شرکت ایران ایر را که از بند عباس به مقصد دبی در پرواز بود هدف موشکهای ضد هوائی قرارداد و سرنگون کرد  و 290 نفر مسافر بی گناه آن رابه شهادت رساند.[28]

سرانجام جمهوری اسلامی ایران در 27 تیر 1367 با ارسال نامه­ای به خاویر پرز دکوئیار ، دبیر کل سازمان ملل متحد رسما قطعنامه 598 را پذیرفت.[29]

فصل دوم: اقدام عراق پس از پذیرش قطعنامه 598 توسط ایران

پاسخ رسمی جمهوری اسلامی ایران به قطعنامه598

پس از عقب نشینی ایران از برخی مناطق همچون حلبچه در 22 تیر 1367، ادامه حملات عراق و تشدید فشار بین المللی به ایران سلسله جلساتی در داخل کشور با هدف اتخاذ تصمیم نهائی درباره جنگ تشکیل شد. در جلسه مشترک روسای قوای سه­گانه مجلس خبرگان و شورای نگهبان وضعیت موجود کشور بررسی شد و در ادامه جلساتی با حضرت امام در 23 و 24 تیرماه 1367 تشکیل دادندکه سرانجام در 25 تیر67 13چهل تن از شخصیت های کشوربه دستور امام تشکیل جلسه دادند که امام طی پیامی ضمن بیان نظرات خود تصمیم­گیری در مورد آینده جنگ را به جلسه مذکور واگذار کردند. نتیجه آن جلسه به پذیرش قطعنامه 598 منجر گردید و امام آن را مورد تایید قرار داد و پذیرش قطعنامه را به صلاح نظام و انقلاب اسلامی ایران دانستند . درپی این تصمیم رئیس جمهور وقت (آیت ا... خامنه­ای) طی نامه­ای در 27 تیر 1367 به دبیر کل سازمان ملل پذیرش قطعنامه 598 را اعلام نمودند. دبیر کل سازمان ملل اعلام کرد ایران قطعنامه 598 را پذیرفته و پس از تشکیل جلسه با شورای امنیت اعلام آتش بس کردند.

واکنش عراق دربرابر پاسخ مثبت ایران به قطعنامه 598

رژیم بعثی عراق علیرغم اینکه پس از تصویب قطعنامه 598 آنرا پذیرفته بود ولی پس از پاسخ مثبت ایران به قطعنامه 598 و برتری نظامی خود در آن زمان از پذیرش قطعنامه توسط ایران ناخشنود بود چنانچه تا 4 ساعت پس از پذیرش قطعنامه توسط ایران رادیو عراق هیچگونه خبری را در این مورد منعکس نکرد.

تجاوز مجدد عرق به ایران پس از پذیرش قطعنامه

-جلسه شورای فرماندهی عراق به ریاست صدام در 30 تیر 1367 سه روز پس از پذیرش قطعنامه 598 توسط ایران نشان داد دولت عراق تصمیم گرفته دست به اقدام مهمی بزند که نشانه­های آن با آغاز پیش­روی نیروهای عراق به خاک ایران و صدور اطلاعیه شماره 3269 آغاز شد.

ارتش عراق اسم آن عملیات را «توکلنا علی الله4» نامید و هدف از آن را آزادی باقی مانده سرزمین عراق، انهدام نیروهای ایران و به اسارت درآوردن تعداد بیش­تری از نیروهای ایرانی برای ایجاد برابری با تعداد اسرای عراقی اعلام کرد.

ولذا در 31 تیر 1367 نیروهای عراقی از محور «کوشک» و «شلمچه» به داخل خاک ایران پیش روی کردند و در محور «شلمچه» کانال شهید ادب را تصرف کرد و از محور «کوشک» به حاشیه جاده خرمشهر اهواز رسید .و 30 کیلومتر از جاده مذکور را تصرف کرد. همزمان حملات هوائی دشمن افزایش یافت.

انتشار خبر پیشروی عراق بازتاب گسترده در میان مردم داشت مردم باردیگر احساس خطر کردند و مجدد بسیج و عازم جبهه شدند

همزمان امام پیامی برای فرمانده سپاه ارسال کرد و فرمود:

« این نقطه حیاتی کفر و اسلام است.یعنی نقطه شکست یا پیروزی، یا اسلام یا کفر است و باید متر به متر جنگید و هیچی از هیچکس پذیرفته نیست و اینجا نقطه­ایی است که یا موجب می­شود سپاه حیات پیدا کند دوباره در کشور و یا برای همیشه یک سپاه ذلیل و مرده­ای بشود».

این پیام امام روح مقاومت و حماسه را دربین سپاهیان و بسیجیان احیاء کرد و بعدازظهر همان روز رزمندگان اسلام پادگان حمید را آزاد کرد سخنگوی نظامی عراق آمار اسرای عملیاتی « توکلنا علی الله4» را 8635 تن ذکر کرد- سرانجام نیروهای عراقی پس از 5 روزتصرف بخشی از مناطق کشور از رزمندگان ایران شکست خورد و مجبور به عقب نشینی از خاک ایران شد در این درگیری­ها 18 تیپ زرهی و مکانیزه که قدرت اصلی نیروهای عراقی بود منهدم شدند.

عصمت کنائی نماینده وقت عراق در سازمان ملل نیز در مصاحبه­ای با تلویزیون سی بی اس امریکا اعلام کرد کلیه نیروهای عراقی خاک ایران را ترک خواهند کرد.

اما ارتش عراق در شرایطی دست به عقب نشینی زد که اوضاع در سطح بین المللی و نظامی به زیان آن کشور بود.

تجاوز مشترک ارتش عراق و نیروهای منافقین به غرب

در حالیکه آخرین تانک­های عراق در 3 مرداد 67 از منطقه جنوب در حال عقب نشینی بودند سخنگوی نظامی عراق رسما اعلام کرد که نیروهای عراق در شهر گیلان غرب و صالح­آباد عقب نشینی کرده­اند.

اما نیروهای منافقین با حمایت نظامیان عراق در روز 3 مرداد 1367 ساعت 14:30 پس از اجرای آتش سنگین و بی­سابقه توپخانه ارتش عراق در محور سرپل ذهاب حمله خود را آغاز کردو با تانک­های عراقی با آرم منافقین بطرف کرمانشاه حرکت کرده و پس از تصرف شهرهای کرند غرب، اسلام­آباد در منطقه حسن­آباد بین اسلام و کرمانشاه درگیری بین نیروهای ایران و منافقین شدت گرفت در این عملیات که بنام « مرصاد» نام­گذاری شد نیروهای منافقین منهدم شدند.

اما همزمان با پیش روی نیروهای منافقین در عمق خاک ایران برای جلوگیری از عملیات هوائی هواپیماو هلی­کوپترهای ایرانی, هواپیمای عراقی پایگاههای شکاری نوژه همدان، وحدتی دزفول، پادگان تیپ 2 سقز و پایگاه هوانیروز کرمانشاه را بمباران کردند. اما علیرغم حمایت عراق از منافقین برتری ایران در صحنه نظامی موجب عقیم ماندن طرح مشترک عراق و منافقین شد و موجب تقویت موضع سیاسی ایران با دبیر کل سازمان ملل متحد شد. بهمین جهت حجت الاسلام هاشمی رفسنجانی در خطبه­های نماز جمعه تهران گفت:

« اگر عراق به تجاوز خود ادامه دهد شاهد پاسخ ما در میدان جنگ خواهد بود».

امریکا وقتی وضعیت را چنین دید بهمراه سایر اعضای شورای امنیت و عربستان عراق را تحت فشار قرار داده تا آتش بس را بپذیرد.

شنبه 1 مهر 1391 - 8:51

منبع مطلب : old.ido.ir

مدیر محترم سایت old.ido.ir لطفا اعلامیه سیاه بالای سایت را مطالعه کنید.

جواب کاربران در نظرات پایین سایت

نظر خود را بنویسید

آخرین مطالب

مطالب تصادفی